Een rijke leeromgeving middels Bloom & Gardner.

Niet iedereen leert op dezelfde manier – dus waarom zouden we op één manier vragen stellen of dezelfde opdrachten laten uitvoeren?

Door Suzan Guliker

Een rijke leeromgeving middels Bloom & Gardner.

Voor het plannen van mijn thema’s maak ik graag gebruik van twee denkkaders: de taxonomie van Bloom en de meervoudige intelligenties van Gardner. Met deze modellen ontwerp ik een rijke leeromgeving die aansluit bij alle kinderen in mijn groep – en natuurlijk ook bij mijn slimme kleuters. In deze blog neem ik je mee in de theoretische achtergrond van beide denkkaders en laat ik zien hoe je hiermee een betekenisvolle leeromgeving kunt vormgeven.

In de klas heb je te maken met een grote diversiteit aan leerlingen: allemaal met hun eigen talenten, interesses en manieren van leren. Zeker bij kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong is het belangrijk dat we hen uitdagen op een manier die bij hen past, zodat ze verder kunnen groeien in de zone van de naaste ontwikkeling (Vygotsky, 1978).

Twee denkkaders kunnen leerkrachten daarbij helpen: de taxonomie van Bloom (herzien door Anderson & Krathwohl, 2001) en de theorie van Meervoudige Intelligenties van Gardner (1983). Door deze te combineren ontstaat ruimte voor verdieping én afstemming op individuele talenten. Het stimuleert talentontwikkeling en geeft inzicht in interessegebieden (SLO, 2025).

Denken op niveau: de taxonomie van Bloom

Kinderen die snel leren, hebben meer nodig dan alleen herhaling van lesstof. Ze willen begrijpen, ontdekken, onderzoeken en creëren. De taxonomie van Bloom biedt structuur om vragen en opdrachten op verschillende denkniveaus aan te bieden – van onthouden tot creëren (Anderson & Krathwohl, 2001).

Vooral de hogere niveaus (analyseren, evalueren, creëren) dagen leerlingen uit om kritisch na te denken, verbanden te leggen en met eigen ideeën te komen. Onderzoek laat zien dat dit type vraagstelling al bij jonge kinderen zorgt voor rijker taalgebruik en diepgaander denken.

Voor leerkrachten betekent dit: stel bewust vragen die verder gaan dan alleen feitenkennis. Denk aan:
– Waarom denk je dat…? (Evalueren)
– Wat zijn de overeenkomsten of verschillen? (Analyseren)
– Wat vind jij van… en waarom? (Evalueren)
– Kun jij een manier bedenken om dit ander op te lossen? (Creëren)

Dit stimuleert niet alleen denkvaardigheden, maar ook zelfinzicht en reflectie.

(Bron; wij-leren.nl)

Leren op jouw manier: de talenten van Gardner

Howard Gardner (1993), Amerikaans psycholoog en onderwijsexpert, stelt dat ieder mens over meerdere talenten beschikt. We gebruiken ze allemaal, maar sommige zijn sterker ontwikkeld dan andere – en die bepalen vaak hoe je het liefst leert. Hoewel Gardner oorspronkelijk sprak over ‘intelligenties’, geeft hij later aan dat het woord ’talenten’ eigenlijk beter past (Gardner, 2013).

Gardner onderscheidt acht talenten:
– Taaltalent (bijv. verhalen, schrijven, lezen)
– Rekentalent (logisch denken, patronen herkennen)
– Beeldtalent (tekenen, visualiseren)
– Muziektalent (ritmes, klanken, melodieën)
– Beweegtalent (doen, maken, bewegen)
– Samenwerktalent (met anderen samenwerken)
– Zelftalent (nadenken over jezelf, zelfkennis)
– Natuurtalent (patronen in de natuur, dieren, planten)

Door verschillende werkvormen in te zetten – zoals zingen, bouwen, tekenen of samenwerken – spreek je verschillende talenten aan en je geeft de kinderen de kans om hun talenten te gebruiken én hun begrip te verdiepen.

Elk kind beschikt over meerdere talenten, waarvan sommige sterker ontwikkeld zijn dan andere. Door aan te sluiten bij deze sterke kanten, kun je kinderen motiveren én stimuleren om zich ook op andere gebieden te ontwikkelen (Leraar24).

(Bron; SLO)

Praktijkvoorbeeld: thema ‘insecten’ verrijken

Hoe kun je Bloom en Gardner combineren in je les? Stel dat je werkt rond het thema ‘insecten’, dan kun je opdrachten differentiëren op denkniveau én talent. Bijvoorbeeld:

Thema: Insecten zoeken in de tuin.

Elke hoek is gekoppeld aan een talent en een hogere orde denkvaardigheid volgens de taxonomie van Bloom (analyseren, evalueren, creëren).

Speelleerplek Talentgericht doel Hogere orde denkactiviteit Opdracht

 

Verhalenhoek Taaltalent Creëren Bedenk samen met een klasgenoot een verhaaltje waarin een mier een probleem moet oplossen. Vertel het verhaal na of speel het uit met poppetjes
Rekenhoek Rekentalent Analyseren Leg verschillende insecten (plaatjes of speelfiguren) op volgorde van klein naar groot of van weinig naar veel poten. Leg uit waarom je die volgorde kiest.
Knutselhoek Beeldtalent Creëren Ontwerp je eigen fantasie-insect met papier, klei of restmateriaal. Bedenk waar het leeft, wat het eet, en waarom het er zo uitziet. Vertel het aan de groep.
Muziekhoek Muziektalent Creëren/ Evalueren Luister naar insectengeluiden. Bedenk je eigen ritme of klankpatroon dat past bij een insect. Laat het horen en vertel waarom je die geluiden koos.
Beweeghoek Beweegtalent Evalueren/ Analyseren Vergelijk: hoe bewegen ze verschillend? Laat dit zien in een dans of bewegingsverhaal. Vertel na afloop welk insect je het leukste of lastigste vond.
Bouwhoek Samenwerktalent Creëren/ Evalueren Bouw samen een insectenhuis of bijenhotel met blokken, karton of takjes. Bedenk samen: welk insect woont erin, wat heeft het nodig? Bespreek daarna of jullie ideeën gelijk of verschillend waren.
IK-hoek Zelftalent Evalueren Teken jezelf als een insect. Welk insect zou jij willen zijn? Wat zou je het liefst doen? Vertel waarom dat goed bij jou past.
Ontdekhoek (natuur) Natuurtalent Evalueren Ga buiten op zoek naar insecten of sporen ervan. Wat heb je gevonden? Waar zaten ze? Waarom denk je dat ze juist daar wonen?

Tot slot: van signaleren naar stimuleren

Of het nu gaat om kleuters of bovenbouwleerlingen: kinderen leren het best als ze geprikkeld worden op hun denkniveau én op een manier die bij hen past.

Door bij het ontwerpen van lessen bewust gebruik te maken van:
– de denkniveaus van Bloom,
– én de talenten van Gardner,

…geef je alle leerlingen de kans om te groeien – en bied je (hoog)begaafde kinderen de verdieping die ze nodig hebben.

Dus stel jezelf de vraag: hoe kan ik mijn les verrijken door anders te vragen én breder aan te spreken?

Bronnenlijst:

  • Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). “A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives”. Longman.
  • Gardner, H. (1983). “Frames of mind: The theory of multiple intelligences”. Basic Books.
  • Gardner, H. (1993). “Multiple intelligences: The theory in practice”. Basic Books.
  • Gardner, H. (1997). “Intelligence reframed: Multiple intelligences for the 21st century”. Basic Books.
  • Gardner, H. (2013, October 16). “Multiple intelligences are not learning styles”. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2013/10/16/howard-gardner-multiple-intelligences-are-not-learning-styles/
  • (2023). “Wat er niet klopt aan de meervoudige-intelligentietheorie”. https://www.leraar24.nl/69417/wat-er-niet-klopt-aan-de-meervoudige-intelligentietheorie/
  • (2025). “Talenten en leerprofielen in het basisonderwijs: Handreiking voor het herkennen en stimuleren van talentontwikkeling”. Stichting Leerplanontwikkeling.
  • Vygotsky, L. S. (1978). “Mind in society: The development of higher psychological processes”. Harvard University Press.

Waar kan ik jou bij helpen?